Liefste dagboek… van een hersenwetenschapper

26/08/2014 door Stefanie Dedeurwaerdere

De leden van de Jonge Academie houden beurtelings een dagboek bij. Elk van hen belicht een ander aspect van het leven van een wetenschapper: het schrijven aan een tekst, peer-review, onderwijs, veldwerk, archiefwerk, enz. Maar behalve wetenschapper, onderzoeker en professor,  zijn de leden van de Jonge Academie ook vriend, collega, moeder, vader, enz. In de dagboeken leest u hoe het leven van een wetenschapper er ècht uitziet. Maandelijks publiceren we een nieuw dagboek.

Mijn gsm gaat over. Een vriendelijke verkoopster laat me weten dat mijn jasje binnengekomen is. Of ik even kan langskomen om te passen.

Ik rep me naar de winkel. (Gelukkig laat mijn baas nu even niets van zich horen.) De verkoopster helpt me in het jasje en we besluiten dat het als gegoten zit. Het past bovendien perfect bij mijn nieuwe kleedje!

Ik heb een ideaal excuus voor een nieuwe outfit: binnenkort mag ik uit handen van Prinses Astrid een prijs in ontvangst nemen op het Koninklijk Paleis. Mijn team krijgt deze mooie erkenning van de Geneeskundige Stichting Koningin Elisabeth voor ons hersenonderzoek. Onderzoek is zeker en vast een teamsport en eentje met vele disciplines. Zo zijn er mensen in het lab die goed zijn met proefdieren, anderen dan weer in het snijden en kleuren van hersenpreparaatjes, terwijl er ook nog wiskundige berekeningen, statistiek, fysica en soms ook chemie aan te pas komen. We zijn verheugd dat de Koninklijke Stichting onze ploeg financieel wil steunen, want geld is er nooit genoeg. Momenteel schrijf ik nog maar eens een financieringskanaal aan om het onderzoek van volgend jaar veilig te stellen.

(Oei, even onderbreken, daar is the big boss.)

Sinds jaar en dag ben ik geïntrigeerd door het meest mysterieuze orgaan in ons lichaam: de hersenen. Er speelt zich vanalles af in onze bovenkamer. Hersensignalen worden minutieus georkestreerd om – onder andere – mijn dagboek aan te vullen. Maar als het fout loopt, zijn de gevolgen groot. Dit is bijvoorbeeld het geval bij epilepsie, een ernstige hersenziekte waarbij veel patiënten jammer genoeg nog onvoldoende geholpen worden. Het is mijn grote droom om met ons onderzoek een doorbraak te realiseren voor epilepsie. Er bestaan veel verschillende vormen van de ziekte en de oorzaken zijn velerlei.

hersenen

In het geval van verworven epilepsie krijgen sommigen de aandoening na een hersenletsel, door bijvoorbeeld een beroerte of ongeval. Anderen ontwikkelen dan weer geen epilepsie. Het lijkt zoeken naar een naald in een hooiberg om de moleculaire hoofdoorzaak te vinden. Misschien zelfs kwantummechanica! En wat als we voordeel zouden kunnen halen uit het natuurlijke defensie-systeem van ons brein, namelijk de glia-cellen? Deze glia zorgen voor herstel na schade, maar als ze te lang actief blijven, kunnen ze gezond weefsel aantasten. Inspelen op deze cellen kan ons wellicht nieuwe inzichten geven. Daarom vertolken de glia dan ook de hoofdrol in ons nieuwe onderzoek.

(Bijna middag, mijn baas komt eraan, ‘k heb eigenlijk wel een boontje voor hem.)

Mijn interesse ging altijd al uit naar biologie, de leer van het leven. Mijn vader is econoom, maar daar bleef ik liever ver weg van. Nochtans stel ik tegenwoordig vaak vast dat een spoedcursus management voor het leiden van mijn eigen laboratorium zeker niet slecht ware geweest. Soms vergelijk ik mezelf wel eens met een kleine ondernemer: strategie en visie uitwerken, personeel beheren (contracten verlengen, vakantiedagen goedkeuren, doelgesprekken), public relations (eventjes iets op facebook en de website zetten), contracten met bedrijven negotiëren,… het komt er allemaal bij kijken. En verbouwingsplannen eveneens: deze morgen heb ik nog besproken in welke lokalen onze experimenten zullen doorgaan, welke verlichting er moet komen, enz. Enkele dagen geleden ging ik zelfs nog met twee collega’s in een gehuurde bestelwagen naar de kringloopwinkel om afgedankte bureelmeubelen op te pikken… alle beetjes helpen!

(Oei daar is mijn baas weer; hij onderbreekt me geregeld.)

Ook boekhouding is een belangrijk stuk van de taak. Biomedisch onderzoek is ongelooflijk duur, dus er moet goed op de centjes worden gelet. Elk jaar heeft mijn bescheiden labje ongeveer 60 000€ aan kosten, en daarbovenop komt de loonkost van vier personeelsleden. Slechts 2000€ wordt bezoldigd door het departement en de rest komt binnen via competitieve fondsen. Aan elke onderzoekseuro die binnenrolt, gaat een beursaanvraag vooraf. Dus ik kan maar beter opschieten met het uitschrijven van de nieuwe aanvraag! Eerst ga ik echter nog eens door mijn e-mails. Er staan een 70-tal nieuwe berichten op mij te wachten; resultaat van een paar dagen de inbox niet te openen. Ik bekijk welke ik snel kan beantwoorden en welke ik later wat grondiger moet doornemen.

(Ai, daar is mijn baasje alweer; eventjes onderbreken. Hij is nogal veeleisend.)

Het valt niet mee om telkens de draad terug op te pikken na een flesje, tuutje of nieuwe luier, maar mijn kleine baasje is dan ook nog maar 8 weken oud! Soms weent hij en weet ik als mama niet waarom. Daar sta ik dan met mijn doctoraat op zak en mijn lab van 60 000 euro. Ik heb de deur al platgelopen bij de kinderarts, die dan na een kort onderzoek telkens de diagnose stelt dat mijn zoontje kerngezond is. Krampjes dan maar, zeker? Ik heb het geluk dat hij ’s nacht erg goed slaapt, en ik dus ook. Met de twee andere jongens (nu 4,5 en 3 jaar) was dat wel even anders. Ik leed toen aan een soort van – gelukkig tijdelijke – postnatale dementie door al het slaaptekort, met als gevolg dat mijn denkvermogen in vrije val ging. Dat valt nu gelukkig veel beter mee!

Het werk blijft doorgaan tijdens het zwangerschapsverlof. In het statuut van Zelfstandig Academische Personeel oftewel “prof” is er (nog) geen vervanging mogelijk. Dat betekent tussen de luiers door het lab runnen. Dat is iets om in de Jonge Academie aan te kaarten! Soms wil ik even op een onbewoond eiland zitten met mijn baasje. Enkel en alleen bezig zijn met dat kleine baby’tje. Maar misschien toch niet te lang, want de passie voor de wetenschap is groot! Wat zijn de volgende stappen voor ons onderzoek? Welke experimenten kunnen we hiervoor ontwerpen? Hoe kunnen we het verschil maken? Zullen we ooit epilepsie kunnen genezen?

Ik hoor de voordeur opengaan, de kindjes komen thuis van school! Ophouden met dit dagboek dan maar, en tijd maken voor mijn drie baasjes!

 

Stefanie Dedeurwaerdere

Mozaik

Stefanie Dedeurwaerdere

Bekijk persoonlijke pagina