Wat zit er achter de vormgeving van Maja 5?

17/09/2018 door admin

Gefeliciteerd. U hebt een pagina gevonden waar nergens naartoe gelinkt wordt (vanaf het internet). Wellicht hebt u een QR-code gescand in de Maja #5 en bent u nieuwsgierig wat de oplossing is van het cover-raadsel of wat er achter de lay-outkeuzes zit. Lees dan zeker verder. Ann Bessemans, die de lay-out van deze Maja verzorgde, licht haar keuzes toe.

Gekleurde vormen: evenwicht

“Evenwicht” of “balans” is een belangrijk inhoudelijk aspect is van het thema Kunst & Wetenschap. Waar in de renaissance wetenschap en kunst twee verschijningsvormen waren van eenzelfde streven, zijn beide relatief recent hun eigen weg gegaan in onze steeds meer gespecialiseerde, complexe wereld. Beide samen in harmonie beschouwen gebeurt nog maar zelden. Met de Maja #5 gaan we terug op zoek naar het evenwicht.

De kleurrijke organische vormen De grootste metafoor voor dat evenwicht, is de collectie kleurrijke organische vormen die u op heel veel pagina’s terugvindt in de Maja. Die harmonieuze vormen zijn in de eerste plaats een “funky element”, een snippertje kunst dat tegengewicht biedt aan de strakke lay-out. Zonder die vormen lijkt ze zo kil en beredeneerd als wetenschap er soms kan uitzien (voor buitenstaanders). We hebben ons best gedaan om te zorgen dat de organische vormen zo harmonieus mogelijk passen bij de evenwichtige opbouw van het magazine.

Raadsel balance benders Naast hun decoratieve waarde zit er ook een raadsel achter deze organische vormen, compleet in de stijl van “evenwicht”. De vormen liggen als het ware op een balans, waarbij de vouw middenin het boekje (met de nietjes) het evenwichtspunt vormt. Cruciaal is dat niet de vormen aan weerszijden van een opengeslagen dubbele pagina met elkaar in balans zijn, maar de vormen op weerszijden van eenzelfde papier – dus het volledige fysieke blad, dat doorloopt van de eerste helft van het boekje tot de tweede helft. De puzzelstukken? Op elk papier met vormen (aan weerszijden van de papieren ertussen) zijn de vormen met elkaar in balans, als ware het dat ze elk een bepaalde massa hebben (het principe van een balance bender). De vraag? Die vind je op de cover. Wat ontbreekt er om de twee verschillende vormen op de front-cover in evenwicht te brengen met de drie gelijke vormen op de back-cover? Het magazine zelf biedt voldoende gegevens om die vraag te beantwoorden. De oplossing. Deze optionele verhaallijn past binnen de filosofie van het thema van Kunst en Wetenschap: zoeken naar de juiste balans, vind de juiste ingrediënten.

Typografie (dus lettertypes en -groottes)

Deze Maja gebruikt twee lettertypes, één voor elk onderdeel.

Alverata Op de JA-pagina’s staan op een zwarte achtergrond de witte letters in lettertype Alverata Irregular. Gerard Unger (“Ik was 35 in ’77”) ontwierp het in 2015. Het is een romaans geïnspireerd lettertype dat voorvloeit uit zijn onderzoek. Ik heb het om twee redenen gebruikt. Ten eerste heeft het een link met het onderzoek, ten tweede heeft het een esthetische reden. Voor lezers zal het vooreerst bizar ogen, maar bij een tweede aanblik is de speelse aanpak geen hinder tot leesplezier. Eens je begint te lezen, verdwijnen de details. De lettervormen zijn op zichzelf kunstig en speels, maar toch leest de tekst gemakkelijk. Bijzonder is dat niet alle zelfde letters er gelijk uitzien. Zoek maar eens een “aa” of “ee”. Speels, duidelijk en divers. Een beetje zoals de Jonge Academie dus.

Agipo Het andere lettertype is Agipo (zwarte letters). Het is een schreefloze letter die volgens mij past binnen een magazine-stijl. Ik heb dit specifieke font gekozen omwille van zijn elementaire, maar toch sterke uitstraling en de twist in de kapitalen en cijfers. Het lettertype blijft in het klein erg goed overeind. Zijn sterke uitstraling komt meer tot zijn recht in de vettere variant. Leesbaarheidsonderzoek toont aan dat lezers liever lezen in vettere letters. Dat gaat evenwel nooit over lange teksten. Dus de korte artikels zijn perfect geschikt hiervoor.

Lettergrootte De grotere korpsen worden gebruikt voor de titels en voor quotes, zoals in magazines gangbaar is. Hoe groter het type, des te groter de visuele kracht en ankerpunten tot navigatie en structuur. Je kan via de tekst in grote korpsen snel een flavour van de content opsnuiven.

Naast titels en quotes zijn ook de columns in een groter korps gezet. Ik heb daarvoor gekozen om variatie aan te brengen en ook typografie in het licht te zetten. Door de grotere letters komt de visuele kwaliteit van de letter ook eens tot zijn recht. Visuele spielerei dus, maar met nut tot navigatie en structureren. Daarenboven is een vettere (en grotere) letter een beetje karikaturaal – een beetje humor mag ook. Hoe ik die twee artikels gekozen heb? Het zijn gewoon de meest luchtige lay-back artikels.

Zwart en wit

Het zwart-witte palet is het eerste dat in deze Maja opvalt. Het is een beetje mijn eigen (minimalistische) stijl – als letterontwerper heb ik ook een bijzondere voorliefde voor zwart-wit (en in mindere mate ook grijswaarden). Kleuren kunnen emotioneel of symbolisch geladen zijn, of een visuele onrust uitstralen.

Zwart-wit-foto’s In dezelfde optiek is de kleur weggelaten uit de meeste foto’s, veelal omdat de meerwaarde van kleur in de foto beperkt is. De zwart-grijs-witte aanblik van het JA-buitendeel op zwarte achtergrond dient om de eenheid of samenhorigheid te onderstrepen. Ook in het themastuk zijn de meeste foto’s zwart-wit, met uitzondering van de stukken over MyMachine (Sofie Verbrugge) en de cross-overs met case-interview over Caravel (Christine Depuydt).

Kindertekeningen in kleur Door het grootste (en vooral buitenste) deel van de Maja zodanig te strippen van kleurrijkdom, staan de kindertekeningen des te meer in the picture. Hier kleur uit weghalen zou fout zijn, gezien kinderen in hun fantasie alles aan bepaalde kleuren vasthangen. Kleur is hier onderdeel van de visualisering en boodschap.

Navigeren en structureren

Drie onderdelen Het zal u niet zijn ontgaan dat de Maja bestaat uit drie onderdelen met een duidelijke afbakening en evenwichtige opbouw. U kunt in principe de Maja #5 ontdoen van zijn nietjes en fysiek uit elkaar kan halen (deconstructie). Op die manier ontstaan drie inhoudelijk gescheiden katernen die naast elkaar kunnen overleven.

Waarom? We hebben de Maja gedeconstrueerd en vervolgens weer heropgebouwd. Zowel inhoud als vormgeving zijn geanalyseerd en lagen aan de basis voor deze vernieuwende vorm, die een nieuwe manier van navigeren toelaat. Het stuk over de Jonge Academie omarmt de redactionele inhoud over Kunst & Wetenschap. Zo framet de Jonge Academie de grote themabrok zelf in een groot zwart kader. Dit experiment vindt zijn inspiratie bij de (sierpapieren) schutbladen aan de binnenflap van een boek. De kindertekeningen zitten centraal in het magazine. De hoofdnavigatie zit in deze drie onderdelen die naast een visuele afbakening ook een tactiele afbakening kennen: de kindertekeningen zijn gedrukt op glossy papier.

Sierpapieren schutblad

Verticale bijschriften De auteursnamen, duiding bij de afbeeldingen en referenties staan verticaal gedrukt – u moet hoofd of Maja 90° draaien om ze gemakkelijkst te kunnen lezen. Dat is niet toevallig, want op die manier lees je minder snel (onnadenkend) de bijschriften. Beelden op zichzelf vormen immers ook een verhaal. Ze tonen glimps en ideeën van de artikels zonder dat alles meteen uitgelegd moet worden.

Pagina-indeling Het fundament van het magazine berust op 2 grids: ééntje met 2 kolommen en ééntje met 3 kolommen. De grids worden door elkaar gebruikt. Zowel de 3 onderdelen als de 2 grids hebben tot doel om inhoud en beeld anders te presenteren zodat een nieuwe vorm van navigeren en structureren voor de lezer mogelijk wordt (en een andere manier van lezen/kijken bewerkstelligd wordt). Kolommen staan de lezer toe sneller te skimmen en informatie te zoeken. Op deze manier kan de lezer sneller op zoek gaan naar onderlinge raakvlakken tussen de artikels. Alsook onderlijnt het het interdisciplinair karakter waar Kunst en Wetenschap voor staan. Bijkomend is het speels en ook humoristisch omdat de 2 strakke grids in samenspel met elkaar witruimtes creëren.